Amortisman Nedir? Amortisman Nasıl Hesaplanır?

Amortisman, işletmede bir yıldan uzun süre kullanılan ve zamanla değer kaybeden varlıkların maliyetinin, işletmeye fayda sağladığı yıllara bölünerek giderleştirilmesidir.

Amortisman, işletmede uzun süre kullanılan, zamanla yıpranan ya da değer kaybeden varlıkların maliyetinin, işletmeye fayda sağladığı yıllara bölünüp gider olarak dikkate alınmasıdır.

Amortisman sayesinde bir iktisadi kıymetin maliyeti yalnızca satın alındığı döneme yüklenmez. Varlığın faydalı ömrü dikkate alınarak ilgili hesap dönemlerine dağıtılır. Vergi Usul Kanunu (VUK) kapsamında hangi varlıklar için amortisman ayrılabileceği, uygulanacak oranlarla süreler belirli esaslara bağlanmıştır.

Amortisman Nedir?

Amortisman, işletmede bir yıldan fazla kullanılan, yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan iktisadi kıymetlerin değerinin belirlenen süre içinde giderleştirilmesini ifade eder.

Bir işletmenin satın aldığı makineyi düşünün. Makine satın alındığı yılın yanı sıra sonraki yıllarda da işletmenin faaliyetlerinde kullanılır. Amortisman uygulaması, bu varlığın maliyetinin işletmeye fayda sağladığı ömrü boyunca ilgili dönemlere dağıtılmasını sağlar.

Amortisman hesaplamasında iktisadi kıymetin değeri, faydalı ömrü, uygulanacak amortisman yöntemi gibi unsurlar dikkate alınır. Faydalı ömürle normal amortisman oranlarıysa Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen listeler üzerinden takip edilir.

Amortisman Neden Önemlidir?

Amortisman hem işletmenin varlık yapısının hem de dönemsel faaliyet sonuçlarının doğru şekilde izlenmesine katkı sağlar. Uzun süre kullanılacak bir varlığın maliyetinin tamamının tek dönemde dikkate alınması yerine, bu maliyet varlığın faydalı ömrüne dağıtılır.

Uygulamanın işletmeler açısından öne çıkan işlevleri şöyle sıralanabilir:

• Duran varlıkların maliyetlerinin kullanıldıkları dönemlere dağıtılmasını sağlar.
• Varlıklarda kullanım, zaman nedeniyle oluşan değer kaybının muhasebe kayıtlarına yansıtılmasına imkân verir.
• İşletmenin dönemsel giderlerinin daha sağlıklı takip edilmesine katkıda bulunur.
• Mevzuat kapsamında gider olarak dikkate alınabilen amortisman tutarlarının vergi matrahının belirlenmesinde değerlendirilmesini sağlar.
• İşletmenin duran varlıklarının kayıtlı değerlerinin zaman içindeki değişiminin izlenmesini kolaylaştırır.

Amortisman Ayırma Şartları Nelerdir?

Her işletme harcaması için amortisman ayrılmaz. Bir iktisadi kıymetin VUK kapsamında amortismana tabi tutulabilmesi için belirli koşulların karşılanması gerekir.

Genel olarak amortisman ayırma şartları şöyledir:

• İktisadi kıymetin işletmenin envanterine dahil olması,
• Kullanıma hazır durumda bulunması,
• İşletmede bir yıldan fazla kullanılmasının öngörülmesi,
• Yıpranma, aşınma veya kıymetten düşmeye maruz kalması,
• İlgili yıl için belirlenen tutar sınırı bakımından amortisman hükümlerinin kapsamına girmesi gerekir.

Amortisman Sınırı Ne Kadar 2026?

2026 amortisman sınırı KDV hariç 12.000 TL'dir. Vergi Usul Kanunu kapsamında değeri 12.000 TL'yi aşmayan peştemallıklar ile işletmede kullanılan alet, edevat, mefruşat, demirbaşlar amortismana tabi tutulmadan doğrudan gider yazılabilir. Bu düzenleme, sınırın altında kalan varlık için mutlaka doğrudan gider kaydı yapılması gerektiği anlamına gelmez. Mevzuat kapsamında söz konusu kıymetlerin amortisman yoluyla giderleştirilmesi de mümkündür.

Sınır değerlendirilirken iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük oluşturan varlıklara ayrıca dikkat edilmesi gerekir. Birbirini tamamlayıp birlikte kullanılan kıymetlerde 12.000 TL'lik sınır her parça için bütün olarak dikkate alınabilir.

Örneğin işletmeniz için birbirini tamamlayan bir ekipman grubu satın aldıysanız yalnızca her parçanın tekil bedeline bakarak karar vermeniz doğru olmayabilir. Kıymetlerin iktisadi ve teknik açıdan bütünlük oluşturup oluşturmadığının da değerlendirilmesi gerekir.

Amortisman Oranları ve Süreleri Nasıl Belirlenir?

Amortisman oranları, iktisadi kıymetler için belirlenen faydalı ömürlere göre tespit edilir. VUK kapsamında kullanılacak faydalı ömür ve normal amortisman oranları, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan amortisman listesinde yer alır.

Normal amortisman yönteminde amortisman oranı, 1 rakamının faydalı ömre bölünmesiyle hesaplanır. Örneğin faydalı ömrü 5 yıl olan bir iktisadi kıymet için normal amortisman oranı %20'dir.

Hesaplama şu şekilde gösterilebilir:

Faydalı ömrü 5 yıl olan, amortismana esas değeri 100.000 TL kabul edilen bir varlık için normal amortisman yönteminde yıllık amortisman tutarı 20.000 TL olur.

Her iktisadi kıymetin faydalı ömrü aynı değildir. Örneğin VUK amortisman listesinde otomobil ve taksiler için faydalı ömür 5 yıl, normal amortisman oranı %20 olarak belirlenmiştir. Diğer sınıflarda sayılmayan bazı demirbaşlar için de 5 yıllık faydalı ömür, %20 normal amortisman oranı uygulanır.

Bunun yanında bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, şartların sağlanması halinde azalan bakiyeler üzerinden amortisman yöntemini tercih edebilir. Bu yöntemde uygulanacak oran, normal amortisman oranının iki katıdır ancak %50'yi aşamaz.

Hangi Varlıklar İçin Amortisman Ayrılır?

• Normal Amortisman Oranı = 1 / Faydalı Ömür
  • Yıllık Amortisman Tutarı = Amortismana Esas Değer × Amortisman Oranı
  • 100.000 TL × %20 = 20.000 TL
• Amortisman uygulaması genel olarak işletmede bir yıldan fazla kullanılan, zaman içinde yıpranma, aşınma veya değer kaybına maruz kalan iktisadi kıymetleri kapsar.

  Varlığın fiziksel olması her zaman zorunlu değildir. Belirli maddi olmayan iktisadi kıymetler de ilgili mevzuat ve faydalı ömür esasları kapsamında itfa edilebilir.

  Maddi Duran Varlıklar (Bina, Taşıt, Demirbaş)

  Maddi duran varlıklar, işletmenin faaliyetlerinde uzun süre kullanılan fiziksel iktisadi kıymetlerdir. Şartları karşılamaları halinde amortisman kapsamında değerlendirilebilecek başlıca maddi duran varlıklar arasında şunlar bulunur:
  • Binalar,
  • Makine ve üretim ekipmanları,
  • Taşıtlar,
  • Bilgisayar ve elektronik cihazlar,
  • Mobilya, ofis ekipmanları,
  • Diğer alet, edevat, demirbaşlar.

  Her varlık için aynı amortisman oranı uygulanmaz. Örneğin taşıt ile belirli bir üretim makinesinin faydalı ömürleri farklı olabilir.

  Maddi Olmayan Duran Varlıklar (Haklar, Şerefiye, Yazılımlar)

  Fiziksel bir yapısı bulunmayan ancak işletmeye ekonomik fayda sağlayan bazı varlıklar da maddi olmayan duran varlıklar kapsamında değerlendirilir. Haklar, belirli yazılımlar, mevzuatta belirtilen diğer maddi olmayan iktisadi kıymetler bunlara örnek verilebilir.

  Amortisman Kaydı Nasıl Yapılır?

  Amortisman kaydı, hesaplanan amortisman giderinin ilgili dönemde muhasebe kayıtlarına aktarılması işlemidir. Kullanılan hesaplar, kayıt biçimi işletmenin hesap planına, varlığın niteliğine, uygulanan muhasebe esaslarına göre değişebilir.

  Amortisman kaydında temel amaç, ilgili döneme ait amortisman giderini göstermek, duran varlığın birikmiş amortisman tutarını izlemektir.

  Muhasebe uygulamasında amortisman kayıtları direkt/endirekt yöntem olmak üzere iki farklı yaklaşımla ele alınabilir.

  Endirekt (Dolaylı) Kayıt Yöntemi

  Endirekt kayıt yönteminde amortisman gideri kaydedilirken varlığın kayıtlı maliyet bedeli doğrudan azaltılmaz. Hesaplanan tutar, ilgili gider hesabının yanında birikmiş amortisman hesabında takip edilir.

  Böylece varlığın ilk kayıtlı maliyet bedeli hesaplarda görünmeye devam eder. Ayrılan amortismanların toplamı ise ayrı bir hesap üzerinden izlenebilir. Örneğin işletmenizde kullanılan bir demirbaş için 20.000 TL yıllık amortisman hesaplandıysa bu tutar ilgili gider hesabına aktarılırken karşılığında birikmiş amortisman hesabı kullanılır.

  Direkt (Doğrudan) Kayıt Yöntemi

  Direkt kayıt yönteminde hesaplanan amortisman tutarı doğrudan ilgili duran varlık hesabından düşülür. Böylece varlığın kayıtlı değeri her dönem ayrılan amortisman kadar azalır.

  Bu yöntemde ayrıca birikmiş amortisman hesabı üzerinden takip yapılmadığından varlığın ilk edinme maliyeti ile geçmiş dönemlerde ayrılan toplam amortismanın ayrı ayrı izlenmesi endirekt yönteme göre daha sınırlıdır.

  Amortisman Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

  Amortisman Sınırı Ne Kadardır?

  2026 yılı için VUK kapsamında doğrudan gider yazılabilecek demirbaşlara ilişkin sınır 12.000 TL'dir. Değeri bu tutarı aşmayan alet, edevat, mefruşat, demirbaşlar şartların sağlanması halinde amortismana tabi tutulmadan doğrudan gider yazılabilir.

  Taksitli Bilgisayar Alımı Amortismana Girer mi?

  Bilgisayarın peşin veya taksitli satın alınması, tek başına amortismana tabi olup olmadığını belirlemez. Bilgisayarın işletmenin envanterine dahil olması, bir yıldan fazla kullanılmasının öngörülmesi, amortisman için aranan diğer şartları taşıması önemlidir.

  Binek Otomobillerde Amortisman Olur mu?

  Evet. İşletmeye ait binek otomobiller için şartların sağlanması halinde amortisman ayrılabilir. Ancak binek otomobiller için hem kıst amortisman uygulaması hem de gider olarak dikkate alınabilecek amortisman tutarlarına ilişkin özel sınırlamalar bulunur.

  Amortisman Giderleri Vergiden Düşülür mü?

  Vergi mevzuatındaki şartlara uygun şekilde ayrılan amortismanlar, ticari veya mesleki kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilir. Bunun sonucunda amortisman gideri, vergi matrahının belirlenmesinde etkili olur.

  Geçmiş Yıllar İçin Amortisman Ayrılabilir mi?

  Amortismanın ilgili olduğu yılda dikkate alınması gerekir. VUK'a göre herhangi bir yılda amortisman ayrılmaması veya belirlenen orandan daha düşük amortisman ayrılması, amortisman süresinin uzamasını sağlamaz.

  Demirbaşlar İçin Amortisman Süresi Ne Kadardır?

  Demirbaşların amortisman süresi varlığın türüne göre değişir. Bu nedenle tüm demirbaşlar için geçerli tek bir amortisman süresinden söz edilemez.

  İşletme Hesabı Esasına Göre Defter Tutanlar Amortisman Ayırabilir mi?

  Evet. İşletme hesabı esasına göre defter tutmanız, amortisman ayırmanıza tek başına engel değildir. Amortismana tabi iktisadi kıymetin VUK kapsamında aranan şartları taşıması halinde amortisman gideri dikkate alınabilir.